Zespół de Quervaina — ból kciuka i nadgarstka
To zapalenie pochewki ścięgien kciuka po stronie promieniowej nadgarstka. Boli przy chwytaniu i odwodzeniu kciuka, a leczenie zaczyna się od odciążenia i ortezy z unieruchomieniem kciuka.
Autor: dr Piotr Rusin, ortopeda. Aktualizacja: 27.10.2026.
W skrócie
- Choruje pochewka dwóch ścięgien kciuka, nie nerw. Palce zwykle nie drętwieją.
- Najczęściej dotyczy młodych matek („kciuk mamy”) i osób, które dużo piszą kciukiem na telefonie.
- Rozpoznanie: badanie ortopedyczne z testem Finkelsteina, potwierdzenie w USG.
- Leczenie: odciążenie, orteza z kciukiem, leki przeciwzapalne, a gdy to nie wystarcza — zastrzyk do pochewki ścięgna. Operacja w opornych przypadkach.
Co to jest zespół de Quervaina?
Zespół de Quervaina (choroba de Quervaina) to zapalenie pochewki dwóch ścięgien, które odwodzą i prostują kciuk. Ścięgna te przechodzą w wąskim tunelu na bocznej stronie nadgarstka, nad wyrostkiem rylcowatym kości promieniowej. Lekarze nazywają to miejsce pierwszym przedziałem prostowników.
Gdy ruchy kciuka powtarzają się setki razy dziennie, pochewka grubieje i robi się ciasna. Ścięgna ocierają się o jej ściany, a każdy chwyt boli. To choroba ścięgien, nie nerwu. Dlatego zwykle nie daje drętwienia palców.
Kogo dotyczy „kciuk mamy”?
Choroba pojawia się przy przeciążeniu kciuka. Typowe sytuacje to:
Choroba częściej dotyczy kobiet niż mężczyzn. Może też pojawić się po urazie nadgarstka lub bez wyraźnej przyczyny.
Jakie są objawy zespołu de Quervaina?
Główny objaw to ból po stronie kciuka nadgarstka, który narasta przy chwytaniu, skręcaniu i odwodzeniu kciuka. Inne typowe objawy:
- tkliwość przy ucisku 1–2 cm nad nadgarstkiem po stronie kciuka,
- niewielki obrzęk w tym miejscu, czasem wyczuwalne zgrubienie,
- ból promieniujący w stronę kciuka albo w górę przedramienia,
- trudność z otwarciem słoika, trzymaniem kubka, noszeniem dziecka,
- uczucie „zacinania” lub trzeszczenia przy ruchu kciuka.
Ból zwykle narasta stopniowo przez kilka dni lub tygodni.
Na czym polega test Finkelsteina?
Test Finkelsteina to prosty test kliniczny, który rozciąga ścięgna kciuka w ciasnej pochewce. Lekarz prosi o schowanie kciuka w pięści, a następnie delikatnie odchyla nadgarstek w stronę małego palca. Ostry ból po stronie kciuka nadgarstka przemawia za zespołem de Quervaina.
Wiele osób odczuwa przy tym ruchu lekkie ciągnięcie także w zdrowej ręce. Dlatego lekarz porównuje obie strony i łączy wynik z badaniem palpacyjnym. Sam test nie przesądza o rozpoznaniu, a wykonywany na siłę może nasilić ból. Podobną rolę przy nerwie pośrodkowym pełnią testy Tinela i Phalena na cieśń nadgarstka.
Zespół de Quervaina, cieśń nadgarstka czy zwyrodnienie kciuka?
Ból okolicy kciuka i nadgarstka ma kilka częstych przyczyn. Najważniejsze różnice pokazuje tabela.
| Cecha | Zespół de Quervaina | Cieśń nadgarstka | Zwyrodnienie stawu kciuka |
|---|---|---|---|
| Co choruje | pochewka ścięgien kciuka | nerw pośrodkowy w kanale nadgarstka | staw u podstawy kciuka (nadgarstkowo-śródręczny) |
| Gdzie boli | bok nadgarstka po stronie kciuka, nad kością promieniową | dłoniowa strona nadgarstka i palce | nasada kciuka, głębiej w dłoni |
| Drętwienie palców | zwykle brak | tak: kciuk, wskazujący, środkowy, często w nocy | zwykle brak |
| Co nasila ból | odwodzenie kciuka, chwyt z odchyleniem nadgarstka | zgięcie nadgarstka, noc, długie trzymanie kierownicy czy telefonu | szczypanie, przekręcanie klucza |
| Typowy test | Finkelsteina | Tinela, Phalena | ucisk z obrotem kciuka (grind test) |
| Badanie potwierdzające | USG | EMG (przewodnictwo nerwowe) i USG | RTG |
Choroby mogą współistnieć. Ostateczne rozpoznanie stawia lekarz po badaniu.
Jeśli dominuje drętwienie palców, bardziej prawdopodobna jest cieśń nadgarstka. Opisujemy ją w artykule zespół cieśni nadgarstka — objawy i przyczyny. W Hope Clinic cieśń leczymy m.in. hydrodekompresją pod kontrolą USG.
Jak rozpoznaje się zespół de Quervaina? Rola USG
Rozpoznanie opiera się na badaniu ortopedycznym, a USG je potwierdza. Ortopeda ogląda i uciska okolicę wyrostka rylcowatego, porównuje obie ręce i wykonuje test Finkelsteina.
USG pokazuje pogrubiałą pochewkę, płyn wokół ścięgien i ewentualną przegrodę w przedziale prostowników. Taka przegroda wpływa na plan zastrzyku. To samo badanie pozwala wykluczyć torbiel lub zmiany w stawie. RTG przydaje się, gdy lekarz podejrzewa zwyrodnienie stawu kciuka. EMG nie jest potrzebne, chyba że objawy sugerują ucisk nerwu. Więcej o diagnostyce nerwu: badanie na cieśń nadgarstka — EMG, USG i testy.
Jak leczyć zespół de Quervaina?
Leczenie zaczyna się od metod zachowawczych. Kolejne kroki dobiera się do nasilenia objawów i odpowiedzi na leczenie.
- Odciążenie kciukaZmiana chwytu przy noszeniu dziecka (dłoń pod pupą i plecami, nie pod pachami), krótsze sesje z telefonem, trzymanie go oburącz, przerwy w pracy ręcznej.
- Orteza z unieruchomieniem kciukaTyp „thumb spica”: obejmuje nadgarstek i kciuk, a palce zostawia wolne. Nosi się ją zwykle kilka tygodni, w ostrej fazie także w nocy. Powinna stabilizować, ale nie uciskać.
- Leki i chłodzenieKrótko można stosować leki przeciwzapalne doustne lub w żelu oraz chłodne okłady. Rodzaj i czas przyjmowania leku warto ustalić z lekarzem lub farmaceutą, zwłaszcza w okresie karmienia piersią. Ogólnie o lekach przy bólu nadgarstka piszemy w tekście maść i leki na cieśń nadgarstka.
- Zastrzyk do pochewki ścięgnaOrtopeda podaje lek bezpośrednio do pochewki, najlepiej pod kontrolą USG. O rodzaju preparatu decyduje ortopeda. U wybranych pacjentów jednym z preparatów jest osocze bogatopłytkowe PRP 1 500 zł; kwalifikuje ortopeda na konsultacji. Po zastrzyku nadal ważne jest odciążanie kciuka.
- Operacja w opornych przypadkachGdy objawy utrzymują się mimo leczenia zachowawczego, chirurg nacina pochewkę, by ścięgna przesuwały się swobodnie. Zabieg wykonuje się zwykle w znieczuleniu miejscowym. Po nim potrzebny jest czas na powrót do pełnego chwytu.
Kiedy iść do ortopedy?
Umów konsultację ortopedyczną, jeśli:
- ból kciuka i nadgarstka trwa dłużej niż 2–3 tygodnie mimo odciążenia,
- ból utrudnia noszenie dziecka, pracę lub sen,
- widać obrzęk albo wyczuwasz zgrubienie nad nadgarstkiem,
- dołącza drętwienie palców lub osłabienie chwytu,
- objawy pojawiły się po urazie lub upadku na rękę,
- ból wraca po zakończeniu noszenia ortezy.
Pilnie zgłoś się do lekarza przy zaczerwienieniu, gorączce lub szybko narastającym obrzęku ręki.
Przeczytaj też
Najczęstsze pytania
Czy zespół de Quervaina przejdzie sam?
Łagodne postacie często słabną po kilku tygodniach odciążenia kciuka i noszenia ortezy. Jeśli ból utrzymuje się mimo odciążenia albo wraca przy każdym chwycie, warto pokazać rękę ortopedzie, zanim zapalenie przejdzie w postać przewlekłą.
Jak długo nosić ortezę przy zespole de Quervaina?
Zwykle przez kilka tygodni, w ostrej fazie także w nocy. Orteza musi obejmować kciuk i nadgarstek. Dokładny czas i to, czy zdejmować ją w dzień, ustala lekarz lub fizjoterapeuta na podstawie objawów.
Jaki zabieg stosuje się przy zespole de Quervaina? Opinie pacjentów są różne.
Najczęściej jest to zastrzyk do pochewki ścięgna, najlepiej pod kontrolą USG. O rodzaju preparatu decyduje ortopeda po badaniu. Opinie pacjentów różnią się, bo różne są stadia choroby i to, czy po zabiegu kciuk był odciążany. Zabieg nie zastępuje zmiany nawyków.
Kiedy potrzebna jest operacja zespołu de Quervaina?
Operację rozważa się, gdy objawy utrzymują się mimo leczenia zachowawczego: odciążenia, ortezy i zastrzyku. Polega na nacięciu pierwszego przedziału prostowników, aby ścięgna przesuwały się swobodnie. Decyzję podejmuje ortopeda lub chirurg ręki.
Czym różni się zespół de Quervaina od cieśni nadgarstka?
De Quervain to zapalenie pochewki ścięgien kciuka: boli strona kciuka nadgarstka przy ruchu. Cieśń nadgarstka to ucisk nerwu pośrodkowego: drętwieją i mrowią palce, często w nocy. W de Quervainie palce zwykle nie drętwieją.
Czy po porodzie częściej występuje zespół de Quervaina?
Tak, młode matki należą do grup, u których choroba pojawia się często. Stąd potoczna nazwa „kciuk mamy”. Sprzyja jej powtarzane podnoszenie dziecka z kciukiem odwiedzionym na bok.
Boli kciuk i nadgarstek? Umów wizytę u ortopedy
Konsultacja ortopedyczna w Hope Clinic kosztuje 300 zł i obejmuje badanie oraz ocenę w USG. Lekarz wyjaśni, czy to zespół de Quervaina, i zaproponuje leczenie.
Hope Clinic, ul. Nałęczowska 67/U2, 20-701 Lublin. Bez skierowania.dr Piotr Rusin
Ortopeda, Hope Clinic Lublin. Tekst ma charakter edukacyjny i nie zastępuje wizyty lekarskiej. Aktualizacja: 27.10.2026.