Blog
Neurolog z ponad 14-letnim doświadczeniem klinicznym, specjalizujący się w chorobach nerwowo-mięśniowych. Prowadzi ok. 300 pacjentów z miastenią rocznie i jest głównym badaczem (Principal Investigator) w wielu badaniach klinicznych nad nowymi terapiami miastenii od 2019 roku. Autor publikacji naukowych dot. leczenia miastenii, laureat nagrody „Investigator Award – Berlin 2015" Europejskiej Akademii Neurologii. Prowadzi Pracownię EMG oraz Centrum Medyczne Hope Clinic w Lublinie.
Dostęp do nowych leków na miastenię — bezpłatnie
Prowadzimy aktywną rekrutację do badań klinicznych nad nowymi terapiami miastenii. Wizyty, leki i diagnostyka bez kosztów dla pacjenta. Przyjmujemy z całej Polski.
Sprawdź aktualny nabór i zapisz się →Pytanie, czy bezpiecznie zaszczepić się przy miastenii rzekomoporaźnej, pada na konsultacjach bardzo często — niezależnie od tego, czy mowa o szczepieniu przeciw grypie, COVID-19, pneumokokom czy innej infekcji. Odpowiedź jest wielowątkowa, bo zależy od typu szczepionki, stosowanego leczenia i aktualnego stanu pacjenta. Poniżej zebrałem aktualny stan wiedzy w jednym miejscu.
Czy szczepienia są bezpieczne dla osób chorych na miastenię?
Generalna zasada brzmi: szczepionki inaktywowane (nieżywe) są bezpieczne dla pacjentów z miastenią, również tych leczonych immunosupresyjnie. Dotyczy to m.in. szczepionek przeciw grypie, COVID-19 (mRNA i wektorowych), pneumokokom, tężcowi, krztuścowi (Tdap) czy WZW typu B. Takie preparaty zawierają jedynie fragment patogenu albo wirusa niezdolnego do replikacji, więc nie mogą wywołać samej infekcji.1
Szczepionki nieżywe — bezpieczne
Grypa (zastrzyk), COVID-19, pneumokoki, WZW B, tężec, krztusiec (Tdap), HPV, inaktywowana półpasiec. Można je stosować bez modyfikacji leczenia miastenii.
Szczepionki żywe — przeciwwskazane przy immunosupresji
Odra-świnka-różyczka (MMR), żółta gorączka, ospa wietrzna, donosowa szczepionka na grypę, doustna polio. U pacjentów na silnej immunosupresji należy ich unikać lub ocenić korzyści i ryzyko indywidualnie.
Sama miastenia oraz leki stosowane w jej leczeniu (pirydostygmina, sterydy, azatiopryna, mykofenolan, takrolimus i inne) nie zwiększają częstości typowych reakcji alergicznych na szczepionkę. Jeśli wcześniej występowały u Ciebie reakcje alergiczne po szczepieniach, zawsze zgłoś to lekarzowi kwalifikującemu do szczepienia — niezależnie od miastenii.
Ryzyko, którego nie da się całkowicie wykluczyć: każda infekcja — w tym sama choroba, przed którą szczepionka chroni — może być czynnikiem wyzwalającym przełom miasteniczny. Szczepienie należy więc traktować z taką samą uwagą jak każdą inną sytuację mogącą obciążyć organizm — ale to nie jest argument przeciw szczepieniu, raczej za rozważnym przygotowaniem.
Szczególny przypadek: inhibitory dopełniacza i szczepienie przeciw meningokokom
Jeśli jesteś leczony nowoczesnymi lekami biologicznymi z grupy inhibitorów dopełniacza C5 — ekulizumab (Soliris) lub rawulizumab (Ultomiris) — obowiązuje dodatkowy, krytyczny wymóg: szczepienie przeciw meningokokom (serogrupy A, C, W, Y oraz B). Leki te znacząco zwiększają ryzyko inwazyjnej choroby meningokokowej, dlatego szczepienie należy wykonać (lub zaktualizować) optymalnie co najmniej 2 tygodnie przed rozpoczęciem terapii, z okresowymi dawkami przypominającymi.2 Jeśli leczenie trzeba rozpocząć pilnie, stosuje się profilaktykę antybiotykową do czasu uzyskania ochrony poszczepiennej.
Jak przygotować się do szczepienia przy miastenii?
- Nie modyfikuj samodzielnie leczenia przed szczepieniem — odstawienie lub zmiana dawki leków na miastenię „na wszelki wypadek” nie ma uzasadnienia medycznego i może wyrządzić więcej szkody niż samo szczepienie.
- Rozważ szczepienie w okresie stabilnym. Dane wskazują, że zaostrzenia po szczepieniu częściej dotyczą pacjentów niestabilnych — z zaostrzeniem w ciągu ostatnich 6 miesięcy.3 Jeśli masz aktualnie nasilone objawy, skonsultuj termin z neurologiem.
- Wykonaj podstawowe badania krwi przed szczepieniem, jeśli przyjmujesz leki immunosupresyjne — pod kątem działań niepożądanych terapii i chorób współistniejących.
- Poinformuj punkt szczepień o miastenii i przyjmowanych lekach — to pomaga ocenić ewentualne ryzyko i zaplanować obserwację po szczepieniu.
Czy leki immunosupresyjne wpływają na skuteczność szczepienia?
To pytanie, na które nie ma jednej prostej odpowiedzi. Leki immunosupresyjne (sterydy, azatiopryna, kladrybina, mykofenolan, rytuksymab i inne) mogą osłabiać odpowiedź immunologiczną na szczepionkę, co oznacza, że wytworzona odporność bywa słabsza lub krócej trwająca niż u osób zdrowych. Z tego powodu:
- warto zachować standardowe środki ostrożności w okresach zwiększonego ryzyka infekcji nawet po pełnym szczepieniu;
- w niektórych przypadkach lekarz może zalecić oznaczenie poziomu przeciwciał po szczepieniu, aby ocenić, czy odporność się wytworzyła;
- leki anty-CD20 (np. rytuksymab) mają szczególnie silny wpływ na odpowiedź poszczepienną — w ich przypadku timing szczepienia względem podania leku ma znaczenie i warto go zaplanować z lekarzem prowadzącym terapię.
Bilans korzyści i ryzyka
| Sytuacja | Ryzyko |
|---|---|
| Niezaszczepienie i zachorowanie na infekcję (np. grypę, COVID-19) | Możliwy ciężki przebieg, zwiększone ryzyko przełomu miastenicznego, możliwe powikłania neurologiczne |
| Szczepienie nieżywą szczepionką | Standardowe ryzyko działań niepożądanych jak u każdej osoby; niewielkie, w większości łagodne ryzyko zaostrzenia objawów, częściej u pacjentów niestabilnych |
W praktyce klinicznej u pacjentów z miastenią ryzyko związane z przechorowaniem infekcji oraz jej powikłań z reguły znacznie przewyższa potencjalne ryzyko poszczepienne. W badaniu obejmującym pacjentów z miastenią zaostrzenie po szczepieniu wystąpiło u ok. 10% osób, w większości łagodne, a eskalacji leczenia wymagało mniej niż 1%.3
Najczęstsze pytania
Czy mogę przyjąć szczepionkę przeciw grypie, mając miastenię?
Tak. Szczepionka przeciw grypie w formie zastrzyku jest nieżywa i jest zalecana pacjentom z miastenią, zwłaszcza leczonym immunosupresyjnie, dla których sama grypa stanowi większe ryzyko niż szczepienie. Należy unikać donosowej (żywej) wersji szczepionki.
Czy szczepienie może wywołać zaostrzenie miastenii?
Zaostrzenia po szczepieniu są możliwe, ale rzadkie i zwykle łagodne. Częściej dotyczą pacjentów niestabilnych. W praktyce korzyści ze szczepienia przewyższają to ryzyko u większości pacjentów.
Czy mogę przyjąć szczepionkę żywą, np. MMR?
To zależy od stosowanego leczenia. U pacjentów na silnej immunosupresji szczepionki żywe są zwykle przeciwwskazane. Decyzję należy zawsze skonsultować z neurologiem prowadzącym leczenie miastenii.
Biorę ekulizumab/rawulizumab — o jakim szczepieniu muszę pamiętać?
O szczepieniu przeciw meningokokom (A, C, W, Y oraz B), wykonanym najlepiej co najmniej 2 tygodnie przed rozpoczęciem terapii, z dawkami przypominającymi. To wymaganie związane z mechanizmem działania tych leków.
Masz pytania dotyczące szczepień przy miastenii lub szukasz konsultacji u neurologa z doświadczeniem w leczeniu chorób nerwowo-mięśniowych?
Umów konsultację w ośrodku leczenia miasteniiPrzypisy
- Vaccinations and Myasthenia Gravis: Current Recommendations. Myasthenia-Gravis.com (HCP), 2025. Dostępne: myasthenia-gravis.com
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC). Meningococcal Disease and People Receiving Complement Inhibitors, 2026. Dostępne: cdc.gov
- Safety of inactivated SARS-CoV-2 vaccines in myasthenia gravis: a survey-based study. Front Neurol / PMC, 2022. PMC9388926. Dostępne: ncbi.nlm.nih.gov
- Żivković SA, Gruener G, Narayanaswami P; AANEM Quality and Patient Safety Committee. Doctor — Should I get the COVID-19 vaccine? Infection and immunization in individuals with neuromuscular disorders. Muscle Nerve. 2021;63(3):294-303.