Ścięgno Achillesa — objawy, przyczyny i leczenie
Ból ścięgna Achillesa najczęściej wynika z naciągnięcia (nagły uraz) lub zapalenia (przewlekłe przeciążenie). Objawia się bólem, sztywnością i tkliwością nad piętą, nasilającymi się przy chodzeniu i bieganiu. Większość przypadków dobrze reaguje na leczenie zachowawcze — odpoczynek, stopniowy powrót do aktywności i program ćwiczeń ekscentrycznych.
Objawy
- Ból nad piętą, w okolicy ścięgna Achillesa — nasilający się przy chodzeniu, bieganiu, wchodzeniu na palce
- Sztywność, szczególnie rano lub po dłuższym siedzeniu
- Tkliwość przy dotyku wzdłuż ścięgna
- Obrzęk okolicy ścięgna
- Trzeszczenie lub uczucie tarcia przy ruchu
Przyczyny — uraz czy przeciążenie
Nagły uraz (naciągnięcie)
Gwałtowny ruch, np. przy sporcie — bieg, skok, nagła zmiana kierunku. Ból pojawia się od razu, często z wyraźnym momentem urazu.
Przeciążenie (zapalenie)
Powtarzalny, narastający stres na ścięgno — nagłe zwiększenie intensywności treningu, zmiana obuwia, nierówny teren. Ból narasta stopniowo.
Dodatkowe czynniki ryzyka: nieodpowiednie obuwie, praca siedząca bez regularnego ruchu, sztywność łydek, nadwaga, wcześniejsze kontuzje ścięgna.
Naciągnięcie a zapalenie — różnice
| Naciągnięcie | Zapalenie | |
|---|---|---|
| Początek bólu | Nagły, konkretny moment | Stopniowy, narastający |
| Przyczyna | Pojedynczy uraz | Przewlekłe przeciążenie |
| Typowy przebieg | Ustępuje w ciągu dni-tygodni | Może się utrzymywać tygodniami bez leczenia |
Leczenie krok po kroku
Pierwsze 48-72 godziny: odpoczynek, chłodzenie (15-20 min kilka razy dziennie), unikanie obciążania. Elastyczny bandaż zmniejsza obrzęk — aplikuj na 20-30 minut, unikaj zbyt ciasnego owijania.
Po ustąpieniu ostrego bólu kluczowe jest stopniowe, kontrolowane wprowadzanie obciążenia — zbyt szybki powrót do pełnej aktywności to najczęstsza przyczyna nawrotów. Dobre, amortyzujące obuwie z drop 8-12mm (różnica wysokości pięta-przód) odciąża ścięgno; warto wymieniać buty do biegania co 600-800 km.
Ćwiczenia ekscentryczne
Podstawą rehabilitacji ścięgna Achillesa są ćwiczenia ekscentryczne — polegające na powolnym, kontrolowanym opuszczaniu pięty:
- Faza wczesna: wejście na palce obiema stopami, powolne opuszczanie chorej nogi przez 3-4 sekundy. 3 serie po 12-15 powtórzeń, 5-6 dni w tygodniu.
- Faza budowania siły: wspięcia na jednej nodze z obciążeniem, 4 serie po 8-12 powtórzeń, stopniowo dodając ciężar (np. plecak 1-5 kg).
Zwiększaj obciążenie stopniowo — jeśli ból następnego dnia się nasila, zmniejsz intensywność. Zbyt szybkie progresowanie ćwiczeń opóźnia gojenie, a nie przyspiesza je.
Kiedy pilnie do lekarza
Umów wizytę pilnie, jeśli: usłyszałeś/poczułeś "trzask" w momencie urazu, nie możesz stanąć na palcach, występuje wyraźne zagłębienie lub przerwa w przebiegu ścięgna — te objawy mogą wskazywać na zerwanie ścięgna Achillesa, wymagające szybkiej diagnostyki.
Ból ścięgna Achillesa nie ustępuje?
Umów konsultację ortopedyczną — lekarz oceni przyczynę i zaproponuje plan leczenia.
Najczęstsze pytania
Jak długo goi się ścięgno Achillesa?
Przy łagodnym naciągnięciu poprawa może nastąpić w ciągu 1-2 tygodni. Przewlekłe zapalenie wymaga zwykle 6-12 tygodni konsekwentnej rehabilitacji, a pełny powrót do sportu może zająć kilka miesięcy.
Czy mogę biegać z bólem ścięgna Achillesa?
Przy aktywnym bólu najlepiej ograniczyć bieganie do czasu ustąpienia ostrych objawów. Powrót do biegania warto rozpocząć stopniowo — np. od marszu z krótkimi odcinkami truchtania, zwiększając dystans o 1-2 minuty tygodniowo.
Czym różni się zapalenie kaletki od zapalenia samego ścięgna?
To różne struktury anatomiczne — kaletka to niewielki woreczek maziowy koło ścięgna, a zapalenie przyczepu dotyczy miejsca, gdzie ścięgno łączy się z kością piętową. Objawy bywają podobne, ale wymagają nieco innego podejścia. Więcej: zapalenie kaletki i przyczepu ścięgna Achillesa.