Rwa barkowa — objawy, przebieg i leczenie ucisku korzenia szyjnego

Objawy — po czym poznać

• Ból promieniujący pasmem — od karku przez bark i ramię, często poniżej łokcia, aż do konkretnych palców.
• Drętwienie i mrowienie w tym samym pasmie, nie w całej ręce.
• Nasilenie przy ruchach głowy — zwłaszcza przy odchyleniu do tyłu i w bok, w stronę bolesną.
• Ból przy kaszlu i kichnięciu — charakterystyczny dla przyczyny korzeniowej.
• Ulga po położeniu ręki na głowie. Ta pozycja zmniejsza napięcie korzenia i jest dość swoista dla rwy barkowej.
• Czasem osłabienie konkretnych ruchów — zginania łokcia, prostowania nadgarstka.

Który korzeń gdzie boli

Najczęściej dotyczy to poziomów C6 i C7 — tam kręgosłup szyjny pracuje najintensywniej.

Przyczyny

Dwie dominujące. U osób młodszych — przepuklina krążka międzykręgowego, często po gwałtownym ruchu, dźwignięciu albo bez uchwytnej przyczyny. U osób po pięćdziesiątce — zmiany zwyrodnieniowe zwężające otwór, przez który korzeń wychodzi z kanału kręgowego.

Czynniki sprzyjające: długie siedzenie z głową wysuniętą do przodu, praca przy monitorze ustawionym za nisko, sen w niewygodnej pozycji, palenie papierosów.

Diagnostyka — rezonans czy EMG

Rezonans pokazuje anatomię: gdzie jest przepuklina, gdzie zwężenie. Problem w tym, że zmiany zwyrodnieniowe w odcinku szyjnym ma większość osób po czterdziestce, także tych bez żadnych objawów. Sam obraz nie dowodzi więc, że to właśnie ta zmiana odpowiada za ból.

Badanie EMG odpowiada na inne pytanie: czy korzeń jest czynnościowo uszkodzony, który to poziom i czy objawy nie pochodzą z ucisku niżej — w łokciu albo w nadgarstku. To rozróżnienie ma znaczenie praktyczne, bo drętwienie kciuka i wskaziciela bywa mylone z zespołem cieśni nadgarstka, a leczenie jest zupełnie inne. Koszt: 300 zł za jedną kończynę, 500 zł przy szerszym zakresie.

Leczenie krok po kroku

Faza pierwsza. Leki przeciwzapalne przyjmowane regularnie przez kilka–kilkanaście dni, nie doraźnie. Przy silnym skurczu mięśni karku krótko lek rozluźniający. Zasady są takie same jak przy rwie kulszowej — opisaliśmy je szczegółowo w artykule o lekach na rwę.

Faza druga. Rehabilitacja: praca nad ustawieniem głowy, wzmocnienie głębokich zginaczy szyi, mobilizacje nerwowe. Kołnierz ortopedyczny — tylko wyjątkowo i krótko; długie noszenie osłabia mięśnie.

Faza trzecia. Gdy ból korzeniowy utrzymuje się mimo tego, rozważa się blokadę kręgosłupa — celowane podanie leku przeciwzapalnego przy uciśniętym korzeniu. Blokada 600 zł, konsultacja kwalifikacyjna 300 zł płatna osobno.

Operacja pozostaje leczeniem z wyboru przy narastającym niedowładzie i przy objawach ucisku rdzenia. Przy samym bólu — rzadko konieczna.

Co robić na co dzień

• Monitor na wysokości oczu. Patrzenie w dół przez osiem godzin to najczęstszy czynnik podtrzymujący objawy.
• Przerwy co 30–40 minut, choćby na minutę wstania i cofnięcia głowy do tyłu.
• Jedna niska poduszka. Spanie na dwóch poduszkach ustawia szyję w zgięciu na całą noc.
• Nie śpij na brzuchu — wymusza skręt szyi.
• Ulga: ręka na głowie. W ostrej fazie ta pozycja realnie zmniejsza ból i wolno ją stosować.
• Nie „nastawiaj” szyi ani nie pozwalaj tego robić osobom bez uprawnień. Odcinek szyjny to nie miejsce na eksperymenty.

Najczęstsze pytania