Blog

Rodzaje zmian w SM widocznych w MRI

W rezonansie magnetycznym można rozróżnić różne typy ognisk demielinizacyjnych:

• Zmiany aktywne – świeże ogniska, które wchłaniają kontrast (gadolin)

• Zmiany przewlekłe – widoczne bez wzmocnienia, obecne od dłuższego czasu

• Zmiany o nasilonym sygnale w FLAIR – pozwalają na lepszą wizualizację uszkodzeń okołokomorowych

Takie różnicowanie ma ogromne znaczenie dla oceny aktualnego stanu choroby i skuteczności leczenia.

MRI a kryteria McDonalda

Od 2001 roku diagnostyka SM opiera się na tzw. kryteriach McDonalda, które były kilkakrotnie aktualizowane (ostatnio w 2017 roku). MRI odgrywa w nich kluczową rolę, ponieważ pomaga wykazać:

• Rozsianie w przestrzeni (DIS) – obecność zmian w co najmniej dwóch typowych lokalizacjach

• Rozsianie w czasie (DIT) – obecność zmian aktywnych i nieaktywnych jednocześnie lub nowe zmiany na kolejnych badaniach

Spełnienie tych warunków może przyspieszyć postawienie diagnozy SM nawet po pierwszym rzucie.

Typowe lokalizacje zmian w mózgu

U pacjentów ze stwardnieniem rozsianym zmiany demielinizacyjne najczęściej pojawiają się w:

• Istocie białej półkul mózgowych

• Okołokomorowo – wokół komór bocznych

• Podkorowo

• W pniu mózgu

• W móżdżku

Wszystkie te lokalizacje są bardzo charakterystyczne dla SM i brane pod uwagę przy analizie MRI.

Zmiany w rdzeniu kręgowym – co mówi MRI?

Badanie rdzenia kręgowego jest trudniejsze technicznie, ale bardzo ważne. W SM ogniska często pojawiają się w odcinku szyjnym i piersiowym.

Ich obecność może tłumaczyć objawy takie jak niedowład, drętwienie kończyn czy zaburzenia oddawania moczu.

MRI z kontrastem – po co się go stosuje?

Podanie środka kontrastowego (najczęściej na bazie gadolinu) umożliwia:

• Wykrycie aktywnych zmian zapalnych

• Odróżnienie zmian nowych od starych

• Zbadanie skuteczności leczenia immunomodulującego

Środek kontrastowy jest zazwyczaj bezpieczny, choć nie zaleca się go u osób z ciężką niewydolnością nerek.

Częstotliwość badania MRI w SM

Według międzynarodowych wytycznych MRI powinno być wykonywane:

• Co 12 miesięcy – u pacjentów stabilnych, leczonych

• Co 6 miesięcy – przy zmianie leczenia lub podejrzeniu progresji

• Po rzucie – w celu oceny aktywności choroby

Regularne badania pomagają uniknąć opóźnień w leczeniu i dostosować terapię do rzeczywistego przebiegu SM.

Czy MRI boli? Jak się przygotować?

Badanie MRI jest bezbolesne i nieinwazyjne, ale wymaga pozostania w bezruchu przez 20–45 minut. Oto jak się przygotować:

• Nie trzeba być na czczo (chyba że podany będzie kontrast)

• Należy zdjąć wszystkie metalowe przedmioty (biżuteria, pasek)

• Osoby z klaustrofobią mogą otrzymać łagodny środek uspokajający

Przeciwwskazaniem może być rozrusznik serca, metalowe implanty lub pierwszy trymestr ciąży.

Co oznacza „ognisko demielinizacyjne”?

To obszar, gdzie doszło do uszkodzenia osłonki mielinowej neuronów. W MRI objawia się jako jasna plama w sekwencjach T2 i FLAIR.

Przykładowy zapis z opisu MRI:

„Widoczne są liczne hiperintensywne ogniska w istocie białej okołokomorowej i podkorowej, zgodne z obrazem demielinizacyjnym.”

Ogniska mogą mieć różną wielkość – od kilku milimetrów do ponad 1 cm.

Fałszywie dodatnie i ujemne wyniki

Mimo że rezonans magnetyczny jest bardzo dokładnym narzędziem, zdarzają się przypadki:

• Fałszywie dodatnie – zmiany naczyniowe, leukoaraiosis, zmiany po migrenie mogą przypominać ogniska SM

• Fałszywie ujemne – u niektórych pacjentów pierwsze zmiany mogą być zbyt małe lub umiejscowione w trudno dostępnych obszarach

Dlatego tak ważna jest interpretacja obrazu przez doświadczonego neurologa oraz porównywanie kolejnych badań.

Koszt MRI prywatnie vs. refundacja NFZ

Prywatnie: Koszt MRI głowy bez kontrastu to ok. 400–600 zł, z kontrastem – 600–900 zł. MRI rdzenia to koszt rzędu 700–1000 zł.

Na NFZ: Wymagane jest skierowanie od neurologa, a czas oczekiwania może wynosić od kilku tygodni do kilku miesięcy – w zależności od regionu.

Ważne: osoby z potwierdzonym SM często mają dostęp do szybszej diagnostyki w ramach programów lekowych.

Czy MRI może zastąpić inne badania w SM?

Nie. Choć MRI jest bardzo pomocne, nie zastępuje:

• Badania płynu mózgowo-rdzeniowego (punkcja lędźwiowa) – wykrywa prążki oligoklonalne

• Badań neurologicznych – oceniających objawy kliniczne

• Testów funkcjonalnych – chód, równowaga, siła mięśniowa

Pełna diagnoza SM opiera się na kombinacji wyników obrazowych, klinicznych i laboratoryjnych.

Jak interpretować wynik MRI?

Wynik MRI powinien zawsze być omawiany z neurologiem. Warto wiedzieć:

• Jakie zmiany są nowe?

• Czy pojawiły się zmiany aktywne?

• Jakie lokalizacje są objęte?

Porada: Zabierz poprzednie wyniki MRI na każdą wizytę – umożliwia to porównanie obrazów i śledzenie progresji.

Najnowsze technologie MRI w SM (2025)

Rozwój technologii pozwala na coraz dokładniejsze obrazowanie mózgu i rdzenia:

• 7T MRI (ultra high-field) – bardziej szczegółowe obrazy, wykrywa nawet mikroskopijne zmiany

• Obrazowanie funkcjonalne (fMRI) – pokazuje aktywność mózgu podczas wykonywania zadań

• AI i algorytmy deep learning – wspomagają analizę i porównywanie obrazów MRI

To wszystko sprawia, że diagnoza SM staje się szybsza i dokładniejsza niż kiedykolwiek wcześniej.

Podsumowanie i najczęstsze pytania

Rezonans magnetyczny to filar diagnostyki i monitorowania SM. Jego rola obejmuje:

✅ Potwierdzenie diagnozy
✅ Śledzenie postępu choroby
✅ Ocenę skuteczności leczenia
✅ Planowanie dalszych kroków terapeutycznych

Warto regularnie wykonywać MRI i dbać o jakość opisów – najlepiej u tego samego radiologa.