Powikłania po półpaścu — czy półpasiec jest groźny?

U większości osób półpasiec goi się bez trwałych następstw, ale powikłania zdarzają się na tyle często, że nie wolno go lekceważyć. Najczęstszym jest neuralgia popółpaścowa — przewlekły ból dotyczący 5–20% chorych na półpasiec — ryzyko rośnie z wiekiem i po 60. roku życia zbliża się do co piątej osoby. Groźniejsze, choć rzadsze, są powikłania oczne i neurologiczne.

Najczęstsze powikłania

PowikłanieNa czym polegaKiedy podejrzewać
Neuralgia popółpaścowaPrzewlekły ból neuropatyczny w obszarze przebytej wysypkiBól utrzymuje się ponad 3 miesiące od pojawienia się wysypki
Półpasiec ocznyZajęcie gałęzi ocznej nerwu trójdzielnego, ryzyko uszkodzenia rogówkiZmiany na czole, powiece, czubku nosa; zaczerwienienie oka
Zespół Ramsaya HuntaPółpasiec ucha z porażeniem nerwu twarzowegoZmiany w małżowinie usznej, opadnięcie kącika ust, szum lub zawroty głowy
Nadkażenie bakteryjneWtórne zakażenie pęcherzykówRopna wydzielina, narastające zaczerwienienie, gorączka
Niedowład segmentarnyOsłabienie mięśni unerwionych przez zajęty korzeńTrudność z unoszeniem ramienia lub osłabienie kończyny po stronie wysypki

Rzadkie powikłania neurologiczne

Wirus może zająć układ nerwowy głębiej: zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu, zapalenie rdzenia kręgowego, waskulopatia naczyń mózgowych zwiększająca ryzyko udaru w pierwszych tygodniach po zachorowaniu. To sytuacje rzadkie, ale wymagające pilnej diagnostyki szpitalnej.

Zgłoś się pilnie, jeśli wystąpią: silny ból głowy ze sztywnością karku, gorączka z zaburzeniami świadomości, nagłe osłabienie kończyn, zaburzenia widzenia, opadnięcie połowy twarzy, zmiany na nosie lub wokół oka.

Kto jest najbardziej narażony

  • osoby powyżej 60. roku życia
  • pacjenci z obniżoną odpornością — w trakcie chemioterapii, leczenia immunosupresyjnego, po przeszczepie
  • chorzy na cukrzycę i przewlekłe choroby płuc
  • osoby, które rozpoczęły leczenie przeciwwirusowe później niż po 72 godzinach

Skutki uboczne leczenia

Leki przeciwwirusowe są zwykle dobrze tolerowane; przy niewydolności nerek konieczne jest zmniejszenie dawki. Gabapentyna i pregabalina powodują senność i zawroty głowy — u osób starszych zwiększa to ryzyko upadków, dlatego dawkę podnosi się wolno. Amitryptylina bywa źle tolerowana u osób po 65. roku życia — kryteria Beers zalecają jej unikanie w tej grupie ze względu na działanie antycholinergiczne, hipotonię ortostatyczną, ryzyko upadków i zaburzeń poznawczych. U seniorów bezpieczniejsze są gabapentyna lub pregabalina w dawkach dostosowanych do funkcji nerek.

U chorych na miastenię dobór leku przeciwbólowego wymaga indywidualnej decyzji neurologa — część leków stosowanych w bólu neuropatycznym może nasilać osłabienie mięśni.

Jak zmniejszyć ryzyko powikłań

Trzy rzeczy mają realne znaczenie: szybkie włączenie leczenia przeciwwirusowego, skuteczne opanowanie bólu w fazie ostrej oraz szczepienie — szczególnie po 50. roku życia i u osób z obniżoną odpornością. Nieleczony silny ból ostrej fazy jest sam w sobie czynnikiem ryzyka neuralgii popółpaścowej.

Powikłanie bólowe po półpaścu?

Hope Clinic w Lublinie — konsultacja neurologiczna, leczenie bólu neuropatycznego, plastry lidokainowe, blokady nerwów pod kontrolą USG. Bez skierowania.

Leczenie bólu po półpaścu788 931 883

Najczęstsze pytania

Czy półpasiec może być groźny dla życia?

U osób zdrowych praktycznie nie. Ryzyko dotyczy pacjentów z głębokim niedoborem odporności, u których może dojść do postaci rozsianej wymagającej leczenia szpitalnego.

Czy półpasiec może zaatakować dwa razy?

Tak, choć nawroty są rzadkie. Częściej występują u osób z obniżoną odpornością.

Czy powikłania są częstsze u starszych?

Zdecydowanie. Wiek jest najsilniejszym czynnikiem ryzyka zarówno neuralgii popółpaścowej, jak i cięższego przebiegu choroby.

dr n. med. Sebastian Szklener — specjalista neurolog, Centrum Medyczne Hope Clinic, ul. Nałęczowska 67/U2, Lublin. Konsultacje prywatne, bez skierowania. Tel. 788 931 883.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.