Blog

Strona główna - Nietypowe objawy migreny: przewodnik rozpoznawania i lecz…

Nietypowe objawy migreny: przewodnik rozpoznawania i leczenia

Migrena to nie tylko pulsujący ból głowy. Może objawiać się osłabieniem połowy ciała, zawrotami głowy, zaburzeniami mowy, a nawet przebiegać zupełnie bez bólu – jako sama aura. Część z tych postaci (migrena hemiplegiczna, aura pnia mózgu) ma inne zasady leczenia niż migrena typowa, w tym zakaz stosowania tryptanów.

Poniżej opisujemy, jak rozpoznać nietypowe objawy migreny, czym różnią się od objawów udaru i kiedy wymagają pilnej konsultacji neurologicznej.

W tym artykule:

Czym są nietypowe objawy migreny

Migrena to choroba całego układu nerwowego, nie tylko naczyń mózgowych. Napad przebiega w fazach: prodrom (zwiastuny, 24-48 godzin przed bólem), aura (przejściowe zaburzenia neurologiczne, 5-60 minut), faza bólu i postdrom (wyczerpanie po napadzie). Nietypowe objawy pojawiają się najczęściej w fazie prodromu i aury – i to one bywają mylone z udarem, padaczką czy chorobami błędnika.

Aurę może stanowić dowolna kombinacja: zaburzenia widzenia (błyski, mroczki, zygzaki), mrowienie i drętwienie wędrujące od dłoni ku twarzy, zaburzenia mowy, a w rzadszych postaciach – osłabienie połowy ciała lub zawroty głowy z podwójnym widzeniem. Poniżej opisujemy postaci, które najczęściej budzą niepokój pacjentów.

Aura bez bólu głowy (migrena acefaliczna, tzw. cicha migrena)

To postać, w której występuje pełnoobjawowa aura – zaburzenia widzenia, mrowienie, czasem trudności z mową – ale ból głowy nie pojawia się wcale albo jest bardzo słaby. Częściej dotyczy osób, które w przeszłości miały typowe napady migreny z aurą, i bywa mylona z incydentem naczyniowo-mózgowym, zwłaszcza gdy pojawia się po raz pierwszy po 50. roku życia.

Rozpoznanie różnicowe. Aura bez bólu jest rozpoznaniem, które stawia się po wykluczeniu innych przyczyn – zwłaszcza przy pierwszym epizodzie. Jeśli objawy pojawiły się nagle, bez typowego „narastania”, albo osoba ma czynniki ryzyka naczyniowego, konieczna jest pilna diagnostyka, a nie założenie z góry, że to „tylko migrena”.

Migrena hemiplegiczna

Rzadka, ale ważna klinicznie postać migreny z aurą, w której dochodzi do przejściowego osłabienia lub porażenia połowy ciała (twarz, ręka, czasem noga po jednej stronie). Osłabienie narasta stopniowo, podobnie jak inne objawy aury, i zwykle towarzyszą mu inne cechy aury – zaburzenia mowy, czucia lub widzenia. Wyróżnia się postać rodzinną (dziedziczoną, związaną z konkretnymi mutacjami genetycznymi) i sporadyczną.

Przeciwwskazanie do tryptanów. W migrenie hemiplegicznej tryptanów (sumatryptan i inne) nie stosuje się – obkurczają naczynia, co przy tej postaci migreny niesie dodatkowe ryzyko naczyniowe. Leczenie doraźne opiera się na NLPZ i paracetamolu, a w profilaktyce lekarz może rozważyć m.in. leki przeciwpadaczkowe. Decyzję o leczeniu zawsze podejmuje neurolog po potwierdzeniu rozpoznania.

Pierwszy epizod osłabienia połowiczego zawsze wymaga pilnej diagnostyki obrazowej, żeby wykluczyć udar – dopiero powtarzalny, typowy wzorzec objawów (narastanie w ciągu minut, pełne ustępowanie, wcześniejszy wywiad migrenowy) pozwala rozpoznać migrenę hemiplegiczną.

Migrena z aurą pnia mózgu (dawniej: migrena podstawna)

Postać aury pochodzącej z pnia mózgu lub obu półkul jednocześnie. Objawy obejmują zawroty głowy, podwójne widzenie, niewyraźną mowę (dyzartria), szumy uszne, zaburzenia słuchu, niezborność ruchową, a w nasilonych przypadkach – krótkotrwałe zaburzenia świadomości. Objawy te narastają stopniowo i ustępują całkowicie, zwykle w ciągu 5-60 minut, po czym pojawia się typowy ból głowy.

Przeciwwskazanie do tryptanów. Podobnie jak w migrenie hemiplegicznej, tryptany są przeciwwskazane w migrenie z aurą pnia mózgu – z tego samego powodu (obkurczanie naczyń). Leczenie doraźne opiera się na lekach przeciwbólowych niebędących tryptanami; o profilaktyce decyduje neurolog.

Więcej o mechanizmach i pełnej klasyfikacji aury migrenowej: migrena z aurą – co to jest, 9 typowych objawów oraz czy migrena z aurą jest niebezpieczna.

Migrena przedsionkowa (z zawrotami głowy)

Postać, w której dominującym objawem są nawracające zawroty głowy – wirowanie, kołysanie, nietolerancja ruchu – a ból głowy może być łagodny albo nie wystąpić wcale. Zawroty trwają od minut do kilkudziesięciu godzin i często wiążą się z typowymi wyzwalaczami migreny (stres, brak snu, zmiany hormonalne). To jedna z częstszych przyczyn nawracających zawrotów głowy u dorosłych, nierzadko mylona z chorobami błędnika.

Pełny opis objawów, diagnostyki różnicowej i leczenia migreny przedsionkowej: migrena z zawrotami głowy – objawy, przyczyny, leczenie.

Migrena brzuszna

To głównie rozpoznanie wieku dziecięcego – napadowe bóle brzucha wokół pępka, z nudnościami i wymiotami, bez gorączki, między napadami dziecko jest całkowicie zdrowe. U wielu dzieci migrena brzuszna z czasem przechodzi w typową migrenę z bólem głowy. U dorosłych występuje rzadko i wymaga wcześniejszego wykluczenia przyczyn gastroenterologicznych.

Pełny opis objawów i leczenia: migrena brzuszna u dzieci – objawy, leczenie, kiedy przechodzi oraz migrena brzuszna u dorosłych.

Migrena siatkówkowa (jednooczna)

Rzadka postać z przejściową utratą widzenia lub mroczkami ograniczonymi do jednego oka, trwającą zwykle do 60 minut, po której często następuje ból głowy po tej samej stronie. Rozpoznanie stawia się dopiero po wykluczeniu innych przyczyn utraty wzroku w jednym oku.

Pierwsza utrata wzroku w jednym oku zawsze wymaga pilnej konsultacji okulistycznej lub neurologicznej – niezależnie od tego, czy w przeszłości występowała migrena.

Jak odróżnić aurę migrenową od udaru

To pytanie, które pojawia się najczęściej – i słusznie, bo część objawów aury (osłabienie połowy ciała, zaburzenia mowy, zaburzenia widzenia) pokrywa się z objawami udaru. Kluczowa różnica leży w dynamice objawów.

Cecha Aura migrenowa Udar mózgu
Początek Stopniowy, narastający w ciągu kilku-kilkunastu minut Nagły, od razu pełne nasilenie
Przebieg objawów Objawy „wędrują” (np. mrowienie przesuwa się z dłoni na twarz) Objawy stałe, ubytkowe od początku
Czas trwania 5-60 minut, potem pełne ustąpienie Bez leczenia objawy się utrzymują lub narastają
Charakter objawów Często dodatnie (błyski, mrowienie, „iskry”) Zwykle ubytkowe (brak czucia, brak siły, brak widzenia)
Ból głowy Zwykle pojawia się po ustąpieniu aury Może wystąpić, ale nie jest regułą

W razie wątpliwości – zawsze wezwij pomoc jak przy udarze. Pierwszy w życiu epizod z objawami ogniskowymi (osłabienie połowy ciała, zaburzenia mowy, opadnięcie kącika ust), nagły początek bez wcześniejszego narastania, brak wcześniejszego wywiadu migrenowego lub współistniejące czynniki ryzyka naczyniowego – w każdej z tych sytuacji trzeba działać jak przy podejrzeniu udaru i pilnie zgłosić się na SOR, niezależnie od tego, że objawy mogą ostatecznie okazać się aurą.

Leczenie – o czym trzeba pamiętać

Leczenie doraźne typowego napadu migreny (NLPZ, a przy silniejszych napadach tryptany) opisujemy szczegółowo w osobnych artykułach. Przy nietypowych objawach migreny obowiązują dodatkowe zasady bezpieczeństwa:

  • Tryptany są przeciwwskazane w migrenie hemiplegicznej i migrenie z aurą pnia mózgu – obkurczają naczynia.
  • Tryptan (jeśli nie ma przeciwwskazań) przyjmuje się dopiero po rozpoczęciu bólu głowy – nie w trakcie samej aury, bo to nie zwiększa skuteczności.
  • Limit tryptanu to maksymalnie 9 dni w miesiącu – powyżej rośnie ryzyko bólu głowy z nadużywania leków.
  • Migrena z aurą (każda postać) w połączeniu z dwuskładnikową antykoncepcją hormonalną zwiększa ryzyko udaru – o metodzie antykoncepcji decyduje wspólnie ginekolog i neurolog. Metody progestagenowe i wkładki wewnątrzmaciczne są bezpieczne.
  • Gepanty (np. rimegepant) nie obkurczają naczyń i bywają rozważane u pacjentów z przeciwwskazaniami do tryptanów – decyzję podejmuje neurolog indywidualnie.

U dzieci i młodzieży leczenie migreny (w tym postaci nietypowych, jak migrena brzuszna) prowadzi się według odrębnych zasad, pod kontrolą neurologa lub pediatry – dawki leków ustalonych dla dorosłych nie przenosi się automatycznie na dzieci.

Potrzebujesz konsultacji neurologicznej?

Nietypowe objawy migreny wymagają oceny neurologa – szczególnie przy pierwszym epizodzie.

Umów konsultację w Hope Clinic

tel. 788 931 883

Kiedy pilnie skonsultować się z neurologiem

Objawy wymagające natychmiastowej pomocy (SOR)

  • Nagła, jednostronna utrata wzroku lub siły mięśniowej bez wcześniejszego „narastania”
  • Zaburzenia mowy nieustępujące po godzinie
  • Najsilniejszy ból głowy w życiu, o piorunującym początku
  • Gorączka ze sztywnością karku
  • Zaburzenia świadomości
  • Pierwszy napad po urazie głowy lub w ciąży

Kiedy umówić wizytę planową

  • Pierwsze wystąpienie nietypowych objawów, nawet jeśli już ustąpiły
  • Zmiana charakteru napadów po latach stabilnego przebiegu
  • Więcej niż 4 dni z bólem głowy w miesiącu
  • Leki dostępne bez recepty przestają wystarczać

Warto prowadzić dzienniczek bólu głowy przez 4-6 tygodni przed wizytą – notując częstotliwość i charakter objawów, wyzwalacze, dotychczasowe leczenie i jego skuteczność. To znacznie ułatwia neurologowi postawienie rozpoznania.

Najczęstsze pytania

Czy migrena bez bólu głowy to normalne?

Tak, to rozpoznana postać – migrena acefaliczna (aura bez bólu głowy). Częściej występuje u osób, które wcześniej miały typowe napady z aurą. Pierwszy taki epizod, zwłaszcza po 50. roku życia, wymaga jednak wykluczenia innych przyczyn, w tym naczyniowych.

Czy w migrenie hemiplegicznej można brać tryptan?

Nie. Migrena hemiplegiczna i migrena z aurą pnia mózgu to przeciwwskazanie do tryptanów, ponieważ leki te obkurczają naczynia. Leczenie doraźne opiera się w tych postaciach na NLPZ i paracetamolu, a o profilaktyce decyduje neurolog.

Jak odróżnić aurę migrenową od udaru?

Aura narasta stopniowo przez kilka-kilkanaście minut, objawy „wędrują” i całkowicie ustępują w ciągu 5-60 minut. Udar ma nagły początek z pełnym nasileniem objawów od razu, bez typowego narastania. W razie wątpliwości, zwłaszcza przy pierwszym epizodzie, trzeba działać jak przy podejrzeniu udaru.

Czy migrena przedsionkowa to to samo co zwykłe zawroty głowy?

Nie zawsze – migrena przedsionkowa to konkretne rozpoznanie, w którym nawracające zawroty głowy są związane z mechanizmem migrenowym, a nie z chorobą błędnika. Więcej w osobnym artykule o migrenie z zawrotami głowy.

Czy migrena brzuszna u dziecka przejdzie z wiekiem?

U części dzieci migrena brzuszna z czasem przechodzi w typową migrenę z bólem głowy, u innych ustępuje. Wymaga prowadzenia przez neurologa lub pediatrę – szczegóły w artykule o migrenie brzusznej u dzieci.

Czy tryptan można wziąć w trakcie trwania aury?

Nie zaleca się tego – podanie tryptanu w trakcie samej aury nie zwiększa skuteczności leczenia. Lek (o ile nie ma przeciwwskazań, takich jak migrena hemiplegiczna czy aura pnia mózgu) przyjmuje się dopiero po rozpoczęciu bólu głowy.

Kiedy nietypowe objawy migreny wymagają pilnej diagnostyki obrazowej?

Zawsze przy pierwszym epizodzie z osłabieniem połowy ciała, zaburzeniami mowy lub nagłą utratą wzroku, a także gdy objawy mają nagły (nie stopniowy) początek, pojawiają się po 50. roku życia po raz pierwszy lub towarzyszą im czynniki ryzyka naczyniowego.

dr n. med. Sebastian Szklener – specjalista neurolog, Centrum Medyczne Hope Clinic, ul. Nałęczowska 67/U2, Lublin. Zajmuje się diagnostyką i leczeniem migreny oraz innych bólów głowy, w tym postaci nietypowych i trudnych diagnostycznie. Konsultacje prywatne, bez skierowania. Tel. 788 931 883.

Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej. Rozpoznanie nietypowych postaci migreny oraz decyzję o leczeniu, w tym o przeciwwskazaniach do konkretnych leków, podejmuje lekarz po zbadaniu pacjenta.