Nadpotliwość — przyczyny, jakie badania i kiedy do lekarza
Nadpotliwość ma dwie główne postacie. Pierwotna jest najczęstsza: dotyczy pach, dłoni, stóp lub twarzy, zaczyna się w młodości i nie jest objawem innej choroby. Wtórna wynika z chorób lub leków, np. nadczynności tarczycy, cukrzycy, menopauzy, infekcji, leków przeciwdepresyjnych albo chorób układu nerwowego. Na wtórną wskazują: pocenie całego ciała, poty nocne, początek w dorosłości i pocenie tylko jednej strony ciała.
Nadpotliwość pierwotna — najczęstsza przyczyna
W nadpotliwości pierwotnej gruczoły potowe są zdrowe, ale układ nerwowy współczulny pobudza je zbyt silnie. Typowe cechy:
- pocenie pach, dłoni, stóp lub twarzy, symetryczne,
- początek w dzieciństwie lub przed 25. rokiem życia,
- brak pocenia w czasie snu,
- często podobny problem u krewnych,
- nasilenie w stresie, ale także bez wyraźnego powodu.
Tak wygląda większość przypadków nadpotliwości pach, dłoni i stóp. Stres nasila pocenie, ale nie jest jego przyczyną. O nadpotliwości dłoni piszemy szerzej w artykule nadpotliwość dłoni.
Przyczyny nadpotliwości wtórnej
| Grupa | Przykłady |
|---|---|
| Hormonalne | Nadczynność tarczycy, menopauza, hipoglikemia w cukrzycy, rzadko guz chromochłonny |
| Leki | Leki przeciwdepresyjne (SSRI, SNRI), opioidy, insulina i leki obniżające cukier, niektóre leki na nadciśnienie |
| Infekcje | Przewlekłe infekcje, gruźlica — zwykle z gorączką i potami nocnymi |
| Nowotwory | Chłoniaki i inne nowotwory krwi — poty nocne, spadek wagi |
| Używki | Alkohol, jego odstawienie, duże ilości kofeiny |
| Inne | Otyłość, ciąża, zaburzenia lękowe |
Neurologiczne przyczyny nadmiernego pocenia
Poceniem steruje autonomiczny układ nerwowy, dlatego zaburzenia pocenia bywają objawem chorób neurologicznych:
- Neuropatia autonomiczna, np. w cukrzycy. Stopy przestają się pocić, a tułów i twarz pocą się nadmiernie. Ocenę nerwów obwodowych umożliwia badanie EMG.
- Choroba Parkinsona — napady obfitego pocenia, często związane z wahaniami działania leków.
- Udar mózgu, uraz rdzenia kręgowego — pocenie jednej połowy ciała lub poniżej miejsca urazu.
- Zespół Freya — pocenie policzka podczas jedzenia, zwykle po operacji ślinianki.
Nadpotliwość — jakie badania zrobić
Przy typowej nadpotliwości pierwotnej badania często nie są potrzebne. Rozpoznanie stawia się na podstawie wywiadu. Gdy obraz jest nietypowy, lekarz zleca zwykle:
- morfologię krwi i CRP,
- TSH, czyli ocenę tarczycy,
- glukozę lub hemoglobinę glikowaną,
- dalsze badania zależnie od objawów, np. RTG klatki piersiowej lub badania hormonalne.
Zasięg pocenia można ocenić testem Minora, który wykonuje się m.in. przed zabiegiem z toksyną botulinową.
Kiedy nadpotliwość wymaga pilnej diagnostyki
Z nadpotliwością pierwotną można iść do dermatologa albo neurologa. Różnice omówiliśmy w artykule nadpotliwość — jaki lekarz. Metody leczenia opisujemy w tekście leki na nadpotliwość.
Najczęściej zadawane pytania
Jakie są przyczyny nadpotliwości?
Najczęściej nadpotliwość pierwotna, związana z nadmierną aktywnością układu nerwowego. Rzadziej choroby tarczycy, cukrzyca, menopauza, infekcje, leki lub choroby neurologiczne.
Jakie badania zrobić przy nadpotliwości?
Przy nietypowym obrazie: morfologię, CRP, TSH i glukozę. Dalsze badania zależą od objawów.
Czy nadpotliwość może być objawem choroby?
Tak, gdy obejmuje całe ciało, pojawia się w nocy, zaczęła się nagle w dorosłości albo dotyczy jednej strony ciała.
Czy nadpotliwość może być od hormonów?
Tak. Najczęściej przyczyną jest menopauza lub nadczynność tarczycy.
Skąd nadpotliwość stóp?
Najczęściej to nadpotliwość pierwotna, często razem z nadpotliwością dłoni. Nasila ją nieprzewiewne obuwie.
Nie wiesz, czy twoje pocenie jest pierwotne, czy objawem innej choroby? Neurolog oceni przyczynę i dobierze leczenie.
Zobacz leczenie nadpotliwości 788 931 883