Migrena co to takiego?

Migrena jest jednym z najczęściej rozpoznawanych pierwotnych bólów głowy. Uważa się, że nawet co dziesiąty z nas cierpi na tą chorobę. Ale czy tak jest zawsze?

Bardzo często niestety spotykamy się z „nadrozpoznawalnością” migreny. Pamiętajmy, że nie każdy przewlekły zespół bólowy głowy musi być migreną. Często migrena mylnie jest rozpoznawana chociaż mamy do czynienia z napięciowym bólem głowy.

By trafnie postawić diagnozę trzeba starannie przeprowadzić wywiad lekarski obejmujący pytania odnośnie:

•             czasu trwania ataku

•             współistniejących objawów towarzyszących

•             sytuacji nasilających objawy

•             występowania podobnych bólów u członków rodziny Następnie przeprowadzić badanie neurologiczne.

Objawy migreny?

Atak migreny trwa zwykle kilka godzin, ale występują postacie, gdzie ból może trwać do trzech dni. Ból głowy rozpoczyna się od jednej połowy głowy i obejmuję całą głowę w czasie trwania ataku. Co jest charakterystyczne to charakter bólu. Pacjenci opisują ból jako tętnienie lub pulsowanie. W napięciowym bólu głowy, chorzy bardziej uskarżają się na uczucie ściskania, „obejmowania przez pierścień” całej głowy. Przed lub w trakcie napadu migreny często mamy do czynienia z tak zwaną aurą (tzw MIGRENA Z AURĄ) czyli objawami wyprzedzającymi atak bólu. U większości pacjentów są to zaburzenia widzenia pod postacią mroczków lub kolorowych plam (tzw MIGRENA OCZNA). Ale pamiętajmy, że przy innych zespołach bólowych głowy również mogą pojawić się objawy zwiastujące. Tak naprawdę aura nie jest objawem występującym tylko i wyłącznie przy atakach migreny. U kobiet nasilenie dolegliwości migrenowych ma miejsce w okresie menstruacji, stąd u niektórych pacjentek stosuje się tzw profilaktykę okresową. Pacjentki przyjmują profilaktycznie leki, które mają za zadanie powstrzymać pojawienie się ataku bólu: 2 dni przed menstruacją, w czasie trwania oraz 2 dni po menstruacji. Przy takim postępowaniu stosuje się NLPZ (niesteroidowe leki przeciwzapalne np. naproksen) bądź leki z grupy tryptanów (np. sumatryptan). Co jest charakterystyczne dla migreny to często rodzinne występowanie u członków rodziny.

Leki stosowane w leczeniu migreny

Najważniejsze przy leczeniu migreny jest zapobieganie atakom, czyli ustalenie z pacjentem czy istnieją sytuacje (np. reakcje stresowe) bądź bodźce środowiska (np. bardzo jasne światło), które predysponują do wystąpienia bólu. W takich sytuacjach pacjent musi unikać bodźców, które mogą spowodować pojawienie się dolegliwości. Bardzo ważna jest także praca z psychologiem, który może złagodzić dolegliwości, które zależą od napięcia emocjonalnego.

Do przerywania ataków migrenowych stosuje się leczenie farmakologiczne. Ból trzeba przerwać jak najszybciej w migrenie z aurą już na etapie aury. Każdy pacjent cierpiący z powodu przewlekłych bólów głowy, bardzo często na własną rękę poszukuje „złotego środka”. Chorzy kupują dostępne bez recepty leki przeciwbólowe z grupy NLPZ bądź paracetamol. To postępowanie jest słuszne, jednakże przy zatrzymaniu bólu w standardach Polskiego Towarzystwa Neurologicznego dawki leków NLPZ i paracetamolu zaleca są dużo wyższe niż przyjmują pacjenci leczący się na własną rękę, bez konsultacji z lekarzem. U takich osób, przyjmujących niskie dawki niż zalecane, dolegliwości się pojawiają, co dodatkowo potęgują zaburzenia emocjonalne, stres, a tym samym częstsze ataki migreny. Przy nieskuteczności NLPZ, paracetamolu, kwasu acetylosalicylowego, bądź przy przeciwwskazaniach do stosowania tych grup leków (np. czynna choroba wrzodowa), stosowane są tryptany. Leki te nie tylko skutecznie zmniejszają ból, ale także redukują objawy towarzyszące migrenie, a więc nudności, wymioty i światłowstręt. Uznawane są za najskuteczniejsze leki w terapii ostrego napadu migreny zarówno u chorych, u których występuje ból o natężeniu średnim lub znacznym, jak i u osób, u których terapia lekami niespecyficznymi zawodzi. Tryptany charakteryzują się lepszą tolerancją, większym bezpieczeństwem przy przewlekłej terapii oraz wyższą skutecznością niż NLPZ.

Niestety, u niektórych osób, silne ataki bólowe występują przez co najmniej 15 dni w miesiącu. Rozpoznajemy wtedy przewlekły zespół migrenowy. Osoby dotknięte tak częstymi atakami są wyłączone zarówno z życia osobistego, rodzinnego i zawodowego. Przez nasilenie dolegliwości, które trudno złagodzić lekami p/ bólowymi, chorzy nie wychodzą z domu, mają problemy z pracodawcą i członkami rodziny, którzy nie rozumieją do końca stanu chorego. Przy takich zespołach jak i przy migrenie o dużym nasileniu co najmniej 4 dni w miesiącu stosowane są terapie profilaktyczne. Przepisywane są leki z grupy leków p/padaczkowych,

ß-blokerów, trójcyklicznych, leków przeciwdepresyjnych, blokerów kanałów wapniowych. Trzeba wyjaśnić pacjentowi, iż mimo zażywania systematycznego wyżej wymienionych leków, napady migreny mogą się pojawiać i wtedy rutynowo trzeba stosować leki zatrzymujące ból. Profilaktyka farmakologiczna powoduje redukcję częstości napadów o około 30-40%, zmniejszenie natężenia bólu podczas napadu, a także poprawia skuteczność stosowanego leczenia doraźnego. Od niedawna w Polsce dostępne jest przeciwciało monoklonalne – np. erenumab. Jest to substancja blokująca receptor dla peptydu związanego z genem kalcytoniny – czyli cząstka o udowodnionym mechanizmie w powstawaniu bólu migrenowego. Lek ten stosowany jest w postaci iniekcji podskórnych co 28 dni. W badaniu rejestracyjnymi udowodniono wysoką skuteczność w redukcji dni z atakami bólu, przy bardzo korzystnym profilu bezpieczeństwa. Najczęściej występującymi niepożądanymi działaniami kuracji to objawy miejscowe związane ze wstrzyknięciem leku – krótkotrwałe uczucie pieczenia bądź napięcia skóry w miejscu iniekcji. Moi pacjenci poddani tej terapii odnieśli bardzo dużą korzyść. Częstość występowania ataków bólu głowy została zredukowana do pojedynczych dni w miesiącu (1-2 dni) bądź napady nie występują wcale. Dostęp do tej terapii posiadają tylko wybrane placówki (w tym nasza).