Leki i maści na rwę kulszową — co działa, co działa słabo, a co wcale

Leki przeciwzapalne — pierwszy wybór

Przy rwie kulszowej ból bierze się nie tylko z mechanicznego ucisku, ale też ze stanu zapalnego wokół korzenia nerwowego. Dlatego leki przeciwzapalne działają lepiej niż czysto przeciwbólowe.

W praktyce stosuje się ibuprofen, naproksen, diklofenak lub ketoprofen. Kluczowa jest regularność: przez pierwsze dni przyjmuje się je o stałych porach, nie dopiero wtedy, gdy ból staje się nie do zniesienia. Utrzymanie stałego stężenia leku wygasza zapalenie skuteczniej niż dawki doraźne.

Czas stosowania: zwykle 7–14 dni, po posiłku, w najniższej skutecznej dawce. Przewlekłe przyjmowanie przez miesiące nie leczy rwy, a obciąża żołądek, nerki i układ krążenia.

Pozostałe leki doustne

Paracetamol. Bezpieczniejszy, ale przy rwie wypada słabo — nie działa przeciwzapalnie. Sensowny u osób, które nie mogą przyjmować NLPZ, albo jako uzupełnienie.

Leki rozluźniające mięśnie. Przydatne, gdy do bólu korzeniowego dołącza silny odruchowy skurcz mięśni przykręgosłupowych — pacjent nie może się wyprostować. Stosuje się je kilka dni, na noc; senność wyklucza prowadzenie samochodu.

Gabapentyna i pregabalina. Leki na ból neuropatyczny, często przepisywane przy rwie. Warto wiedzieć, że ich skuteczność akurat w tym wskazaniu jest słabiej udokumentowana niż w neuropatii cukrzycowej czy neuralgii popółpaścowej. Część pacjentów odczuwa wyraźną poprawę, część tylko senność i zawroty głowy. Decyzja należy do lekarza, dawkę zwiększa się stopniowo.

Sterydy doustne. Bywają stosowane w krótkich kuracjach, ale badania nie potwierdzają wyraźnej przewagi nad NLPZ przy jednoczesnym większym ryzyku działań niepożądanych. Steryd podany celowanie przy korzeniu to zupełnie co innego — o tym niżej.

Opioidy. Zarezerwowane dla bardzo silnego bólu, na kilka dni, pod nadzorem. Nie są rozwiązaniem przewlekłym.

Witaminy z grupy B. Popularne, ale przy typowej rwie z ucisku brak przekonujących dowodów, żeby zmieniały przebieg.

Maści i żele — dlaczego zawodzą

To najczęściej kupowana rzecz przy bólu krzyża i jednocześnie najsłabsze ogniwo. Przy powierzchownych problemach — zapaleniu ścięgna w łokciu czy kaletce barku — żel z NLPZ ma sens, bo lek dociera na głębokość kilku milimetrów. Korzeń nerwowy w kanale kręgowym leży kilka centymetrów głębiej, za warstwą mięśni.

Ulga, którą pacjenci odczuwają po wtarciu maści, pochodzi głównie z samego masażu i z rozgrzania mięśni, nie z leku. To nie jest bezwartościowe — rozluźnienie napiętych mięśni przykręgosłupowych realnie zmniejsza dyskomfort. Ale nie myl tego z leczeniem przyczyny.

Tabela: co ile jest warte

Jak przyjmować, żeby działało

• Regularnie przez pierwsze 5–7 dni, o stałych porach, nie dopiero przy szczycie bólu.
• Po posiłku, w najniższej skutecznej dawce.
• Nie łącz dwóch różnych NLPZ. Efekt rośnie minimalnie, ryzyko realnie.
• Nie leż w łóżku. Lek ma umożliwić ruch, nie zastąpić go. Leżenie dłużej niż dwa dni pogarsza rokowanie.
• Odstaw i skonsultuj się, jeśli pojawi się ból brzucha, czarny stolec, obrzęki lub duszność.

Kiedy leki to za mało

Większość epizodów rwy ustępuje w ciągu kilku tygodni. Jeśli jednak ból korzeniowy utrzymuje się ponad 4–6 tygodni mimo leków i rehabilitacji, albo od początku jest tak silny, że uniemożliwia sen i pracę, kolejnym krokiem jest podanie leku przeciwzapalnego bezpośrednio przy uciśniętym korzeniu.

To właśnie blokada okołokorzeniowa: stężenie leku w miejscu zapalenia jest znacznie wyższe niż przy podaniu doustnym, przy mniejszym obciążeniu całego organizmu. Szczegóły, przebieg i przeciwwskazania opisaliśmy tutaj: zastrzyk na rwę kulszową. Cena: blokada 600 zł, konsultacja kwalifikacyjna 300 zł płatna osobno.

Najczęstsze pytania