Blog
Leczenie miastenii — jakie leki są dziś refundowane w Polsce?
W leczeniu miastenii gravis w Polsce refundowane są dwie grupy leków: klasyczne leki stosowane od dekad w zwykłym lecznictwie (dostępne na receptę u każdego neurologa) oraz nowoczesne leki biologiczne dostępne wyłącznie w programie lekowym B.157 dla pacjentów z uogólnioną postacią choroby. Poniżej aktualny stan na lipiec 2026.
Zaktualizowano: lipiec 2026
Leki refundowane w standardowym leczeniu
Te leki są dostępne na zwykłą receptę, refundowane niezależnie od programu lekowego i stanowią podstawę terapii u większości pacjentów.
| Lek | Rola w leczeniu | Refundacja |
|---|---|---|
| Pirydostygmina (Mestinon) | Inhibitor cholinesterazy, lek pierwszego rzutu — poprawia siłę mięśniową, nie hamuje postępu choroby | refundowany 30% w miastenii; bezpłatny dla seniorów 65+ i dzieci do 18 r.ż. |
| Prednizon (Encorton) | Kortykosteroid — pierwszy wybór w immunosupresji przy niewystarczającej kontroli objawów samą pirydostygminą | refundowany standardowo |
| Azatiopryna (Imuran) | Lek immunosupresyjny oszczędzający sterydy, zalecany jako pierwszy wybór w tej grupie — działa dopiero po kilku miesiącach | refundowany aptecznie |
| Mykofenolan mofetylu | Alternatywa dla azatiopryny, stosowana gdy azatiopryna jest źle tolerowana lub niewystarczająca | refundowany aptecznie |
Program lekowy B.157 — leki biologiczne
Od 1 kwietnia 2024 r. działa program lekowy B.157 Leczenie chorych z uogólnioną postacią miastenii (G70.0). Obejmuje on nowoczesne leki biologiczne, niedostępne poza programem — kwalifikacji i prowadzenia terapii dokonuje neurolog w ośrodku realizującym program.
| Lek | Mechanizm | Refundacja w Polsce |
|---|---|---|
| Efgartigimod alfa (Vyvgart) | Inhibitor FcRn — obniża poziom patogennych przeciwciał IgG | program B.157 od 1 kwietnia 2024 |
| Rytuksymab | Przeciwciało anty-CD20 — ogranicza produkcję nowych przeciwciał przez limfocyty B | program B.157 od 1 kwietnia 2024 |
| Rawulizumab (Ultomiris) | Inhibitor dopełniacza C5 — blokuje niszczenie złącza nerwowo-mięśniowego, tylko dla pacjentów anty-AChR dodatnich | program B.157 od stycznia 2025 |
| Rozanoliksyzumab (Rystiggo) | Inhibitor FcRn — terapia dodana, dla pacjentów anty-AChR lub anty-MuSK dodatnich | program B.157 od 1 lipca 2026 |
Leki zarejestrowane, ale wciąż poza refundacją w Polsce: ekulizumab (Soliris) jest zarejestrowany w UE, ale nie wszedł do programu B.157. Zilukoplan (Zilbrysq) jest w trakcie oceny refundacyjnej (wniosek oceniany przez AOTM, stan na maj 2026) — może dołączyć do programu w kolejnych aktualizacjach listy.
Kryteria kwalifikacji do refundacji (program B.157)
Dostęp do leków biologicznych w programie B.157 nie jest automatyczny — pacjent musi spełnić łącznie określone kryteria kliniczne i serologiczne. Dokładne warunki różnią się nieco między poszczególnymi lekami, ale najważniejsze z nich to:
- Rozpoznanie uogólnionej miastenii gravis (G70.0) — program nie obejmuje izolowanej postaci ocznej.
- Wiek dorosły (18 lat i więcej).
- Odpowiedni status przeciwciał — rawulizumab wymaga potwierdzonych przeciwciał anty-AChR; rozanoliksyzumab jest dostępny dla pacjentów anty-AChR lub anty-MuSK dodatnich; efgartigimod i rytuksymab mają szerszy zakres kwalifikacji.
- Odpowiednie nasilenie objawów oceniane skalą MG-ADL — wynik całkowity powinien wynosić co najmniej 5 punktów, w tym minimum połowa punktów musi pochodzić z objawów pozaocznych (czyli nie tylko z opadania powiek czy podwójnego widzenia).
- Niewystarczająca odpowiedź na leczenie standardowe — sterydy i klasyczną immunosupresję (azatioprynę, mykofenolan) uznaje się za niewystarczające lub źle tolerowane.
- Brak przeciwwskazań, w tym brak aktywnych, ciężkich zakażeń w momencie kwalifikacji.
- Prowadzenie terapii w ośrodku realizującym program — kwalifikację i monitorowanie leczenia prowadzi neurolog uprawniony do programu B.157; brak poprawy w skali MG-ADL po określonym czasie leczenia jest jednym z kryteriów wyłączenia z programu.
Ważne: szczegółowe kryteria programu bywają aktualizowane, a organizacje pacjenckie od dłuższego czasu wskazują, że są one restrykcyjne — według danych z połowy 2025 r. nowoczesnymi terapiami leczono w Polsce ok. 40 pacjentów, podczas gdy kwalifikuje się do nich znacznie więcej osób. Dokładne, aktualne warunki i dokumentację potrzebną do kwalifikacji najlepiej ustalić bezpośrednio z neurologiem prowadzącym w ośrodku realizującym program.
Treść ma charakter informacyjny i nie zastępuje indywidualnej konsultacji lekarskiej. Kryteria programów lekowych i listy refundacyjne zmieniają się co kwartał — przed podjęciem decyzji sprawdź aktualne obwieszczenie Ministerstwa Zdrowia lub skonsultuj się z lekarzem prowadzącym.
Źródła
- Ministerstwo Zdrowia — obwieszczenia refundacyjne (kwiecień 2024, styczeń 2025, lipiec 2026), program lekowy B.157.
- Agencja Oceny Technologii Medycznych i Taryfikacji (AOTM) — analiza dot. zilukoplanu w programie B.157, maj 2026.
- Kostera-Pruszczyk A. — Program lekowy leczenia miastenii: szanse i bariery, Kurier Medyczny / Termedia.
- Puls Medycyny — doniesienia o kryteriach kwalifikacji i dostępności terapii w programie B.157, luty 2026.
Dostęp do nowych leków na miastenię — bezpłatnie
Prowadzimy aktywną rekrutację do badań klinicznych nad nowymi terapiami miastenii. Wizyty, leki i diagnostyka bez kosztów dla pacjenta. Przyjmujemy z całej Polski.
Sprawdź aktualny nabór i zapisz się →