Miastenia rzekomoporaźna
Dieta w miastenii — jak jeść, żeby ułatwić sobie życie
Miastenia potrafi utrudniać gryzienie, połykanie i picie, a leczenie zmienia apetyt i gospodarkę organizmu. Dobre nawyki żywieniowe naprawdę robią różnicę.
Dlaczego miastenia utrudnia jedzenie?
Miastenia osłabia mięśnie zaangażowane w jedzenie i picie. Na początku pojawiają się trudności z gryzieniem twardych pokarmów i okazjonalne krztuszenie. Gdy objawy się nasilają, dochodzi problem z połykaniem i piciem, a czasem także trudność z utrzymaniem głowy prosto. Jak wszystko w miastenii — jest to bardzo indywidualne i zależy od etapu choroby oraz pory dnia (męczliwość narasta wieczorem).
Złota zasada: zgraj posiłek z lekiem
Jeśli stosujesz pirydostygminę (Mestinon), przyjmij ją ok. 30–45 minut przed posiłkiem — wtedy siła mięśni do gryzienia i połykania jest największa właśnie w trakcie jedzenia. To najprostszy, a bardzo skuteczny sposób, by jeść bezpieczniej.
Praktyczne triki, które ułatwiają jedzenie
Naucz się, które pokarmy nasilają u Ciebie objawy lub sprawiają trudność — to sprawa indywidualna. Poniżej zestaw sprawdzonych rozwiązań:
- Krój na małe kawałki lub rób puree — zwłaszcza warzywa liściaste i inne wartościowe, ale twarde do gryzienia produkty.
- Wybieraj miękkie źródła białka — jeśli schabowy jest zbyt twardy, zastąp go rybą, owocami morza, kurczakiem, jajkami, twarogiem.
- Zmiękczaj suche potrawy sosami, bulionami, dodatkami — i unikaj suchych, kruchych pokarmów, które przywierają do gardła.
- Jedz powoli i odpoczywaj między kęsami, najlepiej siedząc prosto na krześle. Wypróbuj różne pozycje głowy — czasem inne ułożenie ułatwia połykanie.
- Eksperymentuj z liczbą posiłków — części osób służą małe, częste posiłki; innym duże śniadanie i mniejsze dania później.
- Koktajle i zupy-kremy to dobry sposób na wartości odżywcze, gdy gryzienie męczy.
Dieta a leczenie — uwaga na sterydy
Glikokortykosteroidy to jedna z podstawowych metod leczenia miastenii, ale potrafią zwiększać apetyt i sprzyjać przyrostowi masy ciała, zatrzymywaniu wody, utracie potasu oraz osłabieniu kości. Dobrze zbilansowana dieta realnie te skutki ogranicza:2
- Mniej soli — ogranicz mrożonki, zupy w puszkach, wędzone mięsa, fast food i żywność przetworzoną, by zmniejszyć zatrzymywanie płynów.
- Więcej potasu — banany, ziemniaki, awokado, morele, sok pomarańczowy (przy chorobach nerek skonsultuj z lekarzem).
- Wapń i witamina D — wspierają kości przy długotrwałej sterydoterapii (dawkowanie ustal z lekarzem).
- Mniej tłuszczu i cukru, mniejsze porcje, dużo warzyw i owoców — to pomaga utrzymać wagę i poziom energii.
- Przy rozstroju żołądka (po Mestinonie lub sterydach) sięgaj po lekkostrawne: banan, biały ryż, jajka; unikaj potraw ostrych, tłustych i bardzo bogatych w błonnik.
Magnez wpływa na przewodnictwo nerwowo-mięśniowe (hamuje uwalnianie acetylocholiny), czyli działa dokładnie tam, gdzie miastenia już osłabia organizm. Postać dożylna (w tym siarczan magnezu) jest u chorych na miastenię przeciwwskazana i może wywołać zaostrzenie lub przełom. Doustne suplementy również bywały opisywane jako problematyczne, zwłaszcza w wyższych dawkach.13
W praktyce: nie bierz magnezu „na skurcze" na własną rękę — skonsultuj każdą suplementację z lekarzem. Unikaj też środków przeczyszczających i zobojętniających zawierających magnez. Magnez z normalnej, zróżnicowanej diety nie jest problemem. Zawsze sprawdzaj leki przeciwwskazane w miastenii.
Alkohol, kofeina i nabiał
- Alkohol — zwykle nie nasila samego osłabienia mięśni, ale powoduje zaburzenia mowy, równowagi i widzenia, które nakładają się na objawy miastenii. To też puste kalorie — jeśli już, to z umiarem.
- Kofeina (kawa, herbata, napoje gazowane) u części osób nasila dolegliwości żołądkowe po Mestinonie.
- Nabiał — u niektórych zagęszcza ślinę i utrudnia połykanie. Obserwuj, jak reaguje Twój organizm, i dostosuj.
Suplementy — zawsze przez lekarza
Suplementy bywają potrzebne, ale w miastenii każdy nowy preparat (także „naturalny") może wpłynąć na objawy lub leki. Dlatego żaden suplement nie powinien trafiać do koszyka bez konsultacji z neurologiem. Najwięcej wątpliwości budzi właśnie magnez (patrz wyżej).
Najczęściej zadawane pytania
Kiedy zażyć Mestinon przed jedzeniem?
Najlepiej ok. 30–45 minut przed posiłkiem, aby siła mięśni do gryzienia i połykania była największa w trakcie jedzenia. Dokładny czas dobierz z neurologiem.
Czy w miastenii można brać magnez na skurcze?
Nie na własną rękę. Magnez wpływa na przewodnictwo nerwowo-mięśniowe — postać dożylna jest przeciwwskazana, a doustna bywa problematyczna. Suplementację zawsze ustal z lekarzem i unikaj preparatów z magnezem (np. niektórych środków przeczyszczających). Sprawdź leki przeciwwskazane w miastenii.
Jak jeść, żeby się nie krztusić?
Krój na małe kawałki lub rób puree, zmiękczaj potrawy sosami, jedz powoli i prosto na krześle, odpoczywaj między kęsami i wypróbuj różne pozycje głowy. Przy nasilonych zaburzeniach połykania zgłoś się do neurologa.
Co jeść przy sterydach, żeby nie tyć i nie zatrzymywać wody?
Ogranicz sól i przetworzoną żywność, jedz mniejsze porcje z dużą ilością warzyw, zadbaj o potas (banany, ziemniaki) oraz wapń i witaminę D dla kości. Szczegóły dopasuj z lekarzem.
Czy mogę pić alkohol, mając miastenię?
W umiarze zwykle tak — alkohol na ogół nie nasila samego osłabienia mięśni, ale może powodować zaburzenia mowy, równowagi i widzenia, które wyglądają jak objawy miastenii. To również dodatkowe kalorie.
Potrzebujesz wsparcia w leczeniu miastenii?
W Pracowni EMG i Hope Clinic w Lublinie prowadzimy diagnostykę (EMG/ENG), leczenie oraz badania kliniczne nad nowymi terapiami miastenii. Przyjmujemy pacjentów z całej Polski.
Zobacz też: czego unikać w miastenii · ćwiczenia w miastenii · o badaniu EMG · cennik · hydrodekompresja cieśni nadgarstka
Źródła
- Myasthenia Gravis Foundation of America (MGFA) — lista leków ostrożności i przeciwwskazanych w miastenii (m.in. magnez, aminoglikozydy, leki zwiotczające mięśnie). myasthenia.org
- Sanders DB, Wolfe GI, Benatar M, et al. International consensus guidance for management of myasthenia gravis: Executive summary. Neurology. 2016;87(4):419–425.
- Przeglądy farmakologiczne dot. magnezu i złącza nerwowo-mięśniowego: magnez hamuje presynaptyczne uwalnianie acetylocholiny; postać parenteralna jest względnie przeciwwskazana w miastenii, a doustna również bywa opisywana jako problematyczna w wyższych dawkach.