CIDP kryteria rozpoznania – na czym opiera się diagnoza polineuropatii zapalnej
Kryteria rozpoznania CIDP to trzy filary: podstawowe (objawy narastające ponad 8 tygodni + cechy demielinizacji w badaniu przewodnictwa nerwowego), wspomagające (płyn mózgowo-rdzeniowy, rezonans, USG nerwów, odpowiedź na leczenie) oraz wykluczenie innych przyczyn. Standardem są kryteria EAN/PNS z 2021 roku.
W skrócie
Klinika: osłabienie i zaburzenia czucia postępujące lub nawracające ponad 8 tygodni.
ENG/EMG: cechy demielinizacji, zwykle w co najmniej dwóch nerwach.
Wspomagające: białko w płynie mózgowo-rdzeniowym, rezonans z kontrastem, USG nerwów.
Próba leczenia: obiektywna poprawa po immunoterapii wzmacnia rozpoznanie.
Wykluczenie: cukrzyca, choroby tarczycy, reumatyczne i inne przyczyny podobnych objawów.
Kategorie: wytyczne z 2021 roku stosują dwie – „CIDP” i „możliwa CIDP”.
1Na czym opiera się rozpoznanie CIDP?
Poniżej znajdziesz krótki przewodnik po tym, na jakiej podstawie neurolog stawia rozpoznanie CIDP – przewlekłej zapalnej polineuropatii demielinizacyjnej. Rozpoznanie opiera się na trzech grupach kryteriów.
Obraz kliniczny + ENG/EMG
Objawy pacjenta i wynik badania przewodnictwa nerwowego. Razem pozwalają z dużym prawdopodobieństwem podejrzewać CIDP.
Badania dodatkowe
Płyn mózgowo-rdzeniowy, rezonans, USG nerwów i odpowiedź na leczenie dodają pewności.
Inne przyczyny
Choroby, które dają podobny obraz, muszą zostać wykluczone. Są tak samo ważne jak pozostałe kryteria.
2Kryterium kliniczne – jakie objawy muszą wystąpić?
Obraz kliniczny to przede wszystkim postęp choroby trwający dłużej niż 8 tygodni. Najważniejszym objawem jest osłabienie siły mięśni, które z czasem się nasila. Mogą zdarzać się okresy lepsze i gorsze, ale w dłuższej perspektywie objawy narastają albo nawracają.
- osłabienie mięśni – w postaci typowej symetryczne, obejmujące mięśnie bliższe i dalsze rąk i nóg,
- zaburzenia czucia – mrowienie, drętwienie, gorsze czucie w co najmniej dwóch kończynach,
- osłabione lub zniesione odruchy ścięgniste.
Pełny opis dolegliwości i wariantów choroby znajdziesz w artykule CIDP objawy – jak rozpoznać chorobę.
3Badanie przewodnictwa nerwowego – jakie zmiany potwierdzają demielinizację?
Drugim podstawowym kryterium jest wynik badania przewodnictwa nerwowego (ENG) i EMG. Muszą w nim wystąpić cechy demielinizacji – nerwy przewodzą impulsy wolniej, a odpowiedź ulega rozproszeniu lub blokowi. Na czym polega samo badanie, opisujemy w artykule badanie EMG w polineuropatii.
| Parametr (nerwy ruchowe) | Próg nieprawidłowości | Ile nerwów |
|---|---|---|
| Latencja dystalna | wydłużona o ≥ 50% powyżej górnej granicy normy (≥ 150% normy) | 2 nerwy* |
| Szybkość przewodzenia | zwolniona o ≥ 30% poniżej dolnej granicy normy | 2 nerwy |
| Latencja fali F | wydłużona o ≥ 20% powyżej górnej granicy normy (≥ 50%, gdy odpowiedź ma bardzo niską amplitudę) | 2 nerwy |
| Blok przewodzenia | spadek amplitudy odpowiedzi proksymalnej względem dystalnej o ≥ 30% | 2 nerwy lub 1 + inny parametr |
| Dyspersja czasowa | wydłużenie czasu trwania odpowiedzi o > 30% | 2 nerwy |
Uproszczone na podstawie kryteriów EAN/PNS 2021. Pełne kryteria zawierają dodatkowe warunki. *Z pominięciem nerwu pośrodkowego w nadgarstku (częsty zespół cieśni nadgarstka).
Nie każdy odcinek nerwu można tak interpretować. Wynik wymaga doświadczenia – trzeba odróżnić demielinizację od wtórnych zmian przy uszkodzeniu aksonów. Więcej o tej różnicy: polineuropatia aksonalna a demielinizacyjna.
Kryterium kliniczne i elektrodiagnostyczne razem pozwalają wysunąć podejrzenie CIDP z dużym prawdopodobieństwem.
4Jakie są kryteria wspomagające rozpoznanie CIDP?
Kryteria wspomagające dodają pewności do rozpoznania polineuropatii zapalnej. Mają szczególne znaczenie, gdy wynik ENG/EMG nie spełnia w pełni kryteriów.
Płyn mózgowo-rdzeniowy
Rozszczepienie białkowo-komórkowe: wysokie stężenie białka przy prawidłowej liczbie komórek.
Rezonans z kontrastem
Pogrubienie i wzmocnienie kontrastowe korzeni rdzeniowych lub splotów nerwowych. Ważne, by badanie wykonać z kontrastem.
USG nerwów
Pogrubienie nerwów lub korzeni – nowe kryterium wspomagające w wytycznych z 2021 roku.
Odpowiedź na leczenie
Obiektywna poprawa po immunoglobulinach lub kortykosteroidach wzmacnia rozpoznanie. Brak poprawy to sygnał, by je zweryfikować.
Inne kryteria wspomagające to nieprawidłowości w badaniu nerwów czuciowych i – rzadko – biopsja nerwu. Jak dobiera się terapię, opisujemy w artykule CIDP – aktualne leczenie.
5Kryteria wykluczające – co trzeba wykluczyć?
Kryteria wykluczające wymieniamy na końcu, ale są równie ważne jak pozostałe. Obejmują szczegółową diagnostykę przyczyn, które mogą dawać podobne objawy lub maskować inny problem. Lista chorób jest długa, a jej zakres zależy od sytuacji pacjenta.
Choroby metaboliczne
- cukrzyca
- choroby tarczycy
- niedobór witaminy B12
Choroby układowe
- choroby reumatyczne
- białko monoklonalne (gammapatia)
- infekcje, np. borelioza
Inne neuropatie
- dziedziczne (np. choroba Charcota-Mariego-Tootha)
- toksyczne i polekowe
- nodopatie z przeciwciałami paranodowymi
Nie sposób wymienić wszystkich przyczyn – wszystko zależy od kontekstu. Najlepszym rozwiązaniem jest diagnostyka w doświadczonym ośrodku diagnostyki i leczenia CIDP.
6Jak wygląda diagnostyka CIDP krok po kroku?
Konsultacja neurologiczna
Wywiad, badanie, ocena kryteriów klinicznych.
300 złENG/EMG
1 kończyna 300 zł; więcej kończyn (standard w polineuropatii) 500 zł.
300 / 500 złBadania wspomagające
Według wskazań, np. punkcja lędźwiowa z badaniem płynu.
2500 złKontrola
Omówienie wyników, rozpoznanie i plan leczenia.
Ceny według cennika Hope Clinic (stan na 30.09.2026). Każda procedura jest płatna osobno; zakres badań ustala lekarz.
Po rozpoznaniu warto wiedzieć, czego się spodziewać – piszemy o tym w artykule CIDP – rokowanie.
7Najczęstsze pytania o kryteria rozpoznania CIDP
Jakie są kryteria rozpoznania CIDP?
Rozpoznanie CIDP opiera się na kryteriach klinicznych (postępujące lub nawracające osłabienie i zaburzenia czucia trwające ponad 8 tygodni, osłabione odruchy), kryteriach elektrodiagnostycznych (cechy demielinizacji w badaniu przewodnictwa nerwowego), kryteriach wspomagających oraz wykluczeniu innych przyczyn. Obecnym standardem są kryteria EAN/PNS z 2021 roku.
Czy samo badanie EMG wystarczy do rozpoznania CIDP?
Nie. Badanie przewodnictwa nerwowego z EMG jest kluczowe, ale rozpoznanie wymaga połączenia wyniku z obrazem klinicznym i wykluczenia innych chorób. Gdy wynik nie spełnia w pełni kryteriów, neurolog sięga po badania wspomagające.
Czy do rozpoznania CIDP potrzebna jest punkcja lędźwiowa?
Nie zawsze. Badanie płynu mózgowo-rdzeniowego jest kryterium wspomagającym. Szczególnie przydaje się, gdy obraz kliniczny lub wynik ENG/EMG nie jest jednoznaczny.
Co oznacza rozszczepienie białkowo-komórkowe w płynie mózgowo-rdzeniowym?
To sytuacja, w której stężenie białka w płynie mózgowo-rdzeniowym jest podwyższone, a liczba komórek pozostaje prawidłowa. Taki wynik jest typowy dla CIDP i wspiera rozpoznanie.
Co, jeśli leczenie CIDP nie przynosi poprawy?
Brak obiektywnej poprawy po leczeniu immunoglobulinami lub kortykosteroidami to sygnał, by ponownie przeanalizować rozpoznanie. Objawy może wywoływać inna choroba, np. neuropatia z białkiem monoklonalnym, dziedziczna lub nodopatia z przeciwciałami paranodowymi.
Czym różnią się kryteria EAN/PNS 2021 od wcześniejszych?
Wytyczne z 2021 roku uprościły kategorie diagnostyczne do dwóch: „CIDP” i „możliwa CIDP”, opisały warianty choroby, dodały USG nerwów do kryteriów wspomagających oraz wyodrębniły autoimmunologiczne nodopatie jako osobną jednostkę.
dr n. med. Sebastian Szklener
Neurolog, Hope Clinic w Lublinie. Zajmuje się diagnostyką i leczeniem polineuropatii zapalnych, w tym CIDP.
Data aktualizacji: 2 października 2026
Źródło: Van den Bergh PYK i wsp. European Academy of Neurology/Peripheral Nerve Society guideline on diagnosis and treatment of chronic inflammatory demyelinating polyradiculoneuropathy: Report of a joint Task Force – Second revision. J Peripher Nerv Syst 2021.
Artykuł ma charakter edukacyjny i nie zastępuje konsultacji lekarskiej.